Türkçeden Rusça’ya çeviride özel dikkat gerektiren ilk şey alfabe değişimi. Latin harfli Türkçe metniniz Kiril harfli Rusça metne dönüşür. Ancak bu görsel dönüşümün altında daha derin bir gramer dönüşümü gerçekleşir; Rusça’nın hal sistemi ve cinsiyet sistemi Türkçeden tamamen farklı bir mantıkla işler.
Türkçe ve Rusça’da hem hal sistemi var; bu çeviriyi kolaylaştıran nadir özelliklerden biri. Türkçe altı hal kullanır, Rusça yedi (seslenme hali eski Rusça’dan kalmıştır ve günümüzde sınırlı). Karşılıklarını şöyle düşünebilirsiniz:
İki dilin hal yapıları benzer mantıkla çalıştığı için motor genelde doğru hal eklerini seçer. Türkçeden Rusça’ya çeviride bu yön, Türkçeden İngilizce’ye çeviriden çok daha az yapı dönüşümü gerektirir.
Türkçede cinsiyet ayrımı yok. Bir cümleyi Rusça’ya çevirdiğinizde motor sürekli cinsiyet seçimi yapar:
En sorunlu kısım üçüncüsü. “Ben gittim” cümlesini Rusça’ya çevirin: konuşan erkekse “Я пошёл” (Ya poshel), kadınsa “Я пошла” (Ya poshla). Türkçe metinde konuşanın kim olduğu belirsizse motor genelde erkek varsayar.
İş yazışmasında bu hata sürekli yapılır. Bir kadın yöneticiden gelen “size geri döneceğim” Rusça’ya “Я вернусь” şeklinde çevrilir; “вернусь” cinsiyetsiz olduğu için sorun yoktur. Ama “size cevap verdim” cümlesinde “ответил” (erkek) veya “ответила” (kadın) seçimi yapılır. Cinsiyet bilgisi metinde yoksa motor seçim yapar.
Pratik tavsiye: Resmi yazışmada gönderen kadınsa Türkçe metne bağlam ekleyin veya Rusça çıktıdaki geçmiş zaman fiillerini manuel kontrol edin.
Türkçe ve Rusça’nın paylaştığı bir kolaylık: ikisinde de İngilizce’deki “the/a” gibi tanımlık yok. “Kitap aldım” cümlesi Rusça’ya “Я купил книгу” (Ya kupil knigu) olarak gelir; Türkçe gibi belirsiz/belirli ayrımı yapılmaz.
Bu özellik İngilizceden Rusça’ya çeviren biri için zorlayıcıyken Türkçeden Rusça’ya çeviren için sadeleşmedir. Kaynak metin tanımlık seçimine zorlanmaz.
Rusça’nın Türkçe konuşana en yabancı yapısı aspekt (görünüş) sistemidir. Aynı eylem için iki farklı fiil vardır:
Örnekler:
Türkçedeki “okudum” cümlesi tek başına hangi aspect olduğunu söylemez. “Bütün gece okudum” sürecini ima eder (bitmemiş aspect, читал); “Kitabı okuyup bitirdim” tamamlanmayı vurgular (bitmiş aspect, прочитал).
Motor bağlamdan tahmin yapar. Türkçe cümle kısa ve bağlamsızsa hata olasılığı yüksek. Cümleyi paragraf içinde çevirmek doğru aspect seçimini artırır.
Rusça’da sayılar sadece miktar değil, takip eden ismin halini de belirler:
Yani Rusça’da “iki kitap” ile “beş kitap” arasındaki tek fark sayı değil; takip eden kelime de hal değiştirir. Türkçeden Rusça’ya çeviride sayı içeren cümlelerde motor doğru hal eklerini seçer ama bazen 2-4 ile 5+ arasındaki ayrımı kaçırır.
Antalya turizmi. Türkiye’ye gelen Rusça konuşan turist sayısı milyonlarla ölçülür (Rusya, Belarus, Ukrayna, Kazakistan, Kırgızistan vatandaşları). Otel personelinin müşteri yazışmaları, menü çevirisi, otel açıklamaları için Türkçeden Rusça’ya çeviri günlük gereklilik.
Rus iş ortakları. Türkiye-Rusya ticareti büyük: tarım ürünleri ihracatı, inşaat hizmetleri, doğal gaz alımı, turizm. Sözleşme taslakları, teklif yazıları, ihracat belgeleri için Türkçeden Rusça’ya çeviri yaygındır. Rusya’da iş yapan Türk firmaları için resmi belge çevirisi yeminli tercüman gerektirir.
Eski Sovyet ülkeleri. Rusça hâlâ Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Tacikistan’da iş ve resmi iletişim dili olarak kullanılır. Bu ülkelerle ilişkide olan Türk firmaları Rusça çeviriye sıkça başvurur.
Ukrayna ile iletişim (savaş sonrası). 2022 sonrası Türkiye’ye gelen Ukrayna vatandaşları arasında Rusça konuşan büyük bir grup var. Komşuluk, iş, eğitim bağlamında Türkçeden Rusça’ya çeviri ihtiyacı arttı.
Online satış. Etsy, Instagram, sosyal medya üzerinden ürün satan Türk girişimcilerin Rus pazarına ulaşma çabası. Ürün açıklamaları, müşteri yazışmaları için Türkçeden Rusça’ya çeviri kullanılır.
Eğitim ve öğrenci hareketi. Türkiye’ye Rusya, Kazakistan, Azerbaycan’dan gelen üniversite öğrencileri Türkiye’deki belgeleri Rusça’ya çevirme ihtiyacında olur. YÖK denklik belgeleri, diploma onayı için Rusça çeviri makine ile başlar; resmi süreçte yeminli tercüman gerekir.