Rusça çeviri yapanlar genelde aynı yerden başlar: Kiril alfabesinden gözleri korkar. Ama bir tuhaflık var. Kiril alfabesindeki harflerin önemli bir kısmı Latin alfabesindekilere benzer ya da aynı şekildedir, sadece farklı sesleri temsil ederler. Bu hem yardımcı hem aldatıcı bir özellik.
Bir Rus mağazasında “ВКУС” yazısını gördüğünüzde “VKUS” diye okumaya kalkışırsınız. Yanlış. Doğrusu “vkus” (tat). Çünkü Kiril’de:
Diğer sürpriz harfler:
Yani “РЕСТОРАН” yazısı “PECTOPAH” gibi görünür ama aslında “restoran” diye okunur. Bunu fark ettiğinizde Kiril alfabesi okumak bir sürü Türkçe ve İngilizce kelimenin kapısını açar; çünkü Rusça’ya alınmış pek çok Latin kökenli kelime tanıdık çıkar.
Kiril alfabesinde 33 harf vardır; bazıları Türkçe’de bulunmayan sesler için kullanılır:
Rusça’da her isim üç cinsiyetten birinde olur (eril, dişil, nötr) ve altı hal eki vardır (yalın, suçlayıcı, ayrılma, yönelme, yer, araç). İsim kelime sonu cinsiyetini ele verir: ünsüzle biten genelde eril, “a/я” ile biten genelde dişil, “o/e” ile biten genelde nötr.
Türkçe öğrenenler için iyi haber: hal sistemi Türkçeye yakın. Türkçedeki “ev, evi, evden, eve” gibi farklı haller Rusça’da da var, sadece eklerin yapısı farklı. Bu yüzden Türkçeden Rusça’ya çeviri Türkçeden İngilizce’ye çeviri kadar yıkıcı bir yapı değişikliği değildir.
Fiil çekimi cinsiyete göre değişir, sayıya göre değişir, geçmişte cinsiyete göre değişir. “Ben gittim” cümlesini Rusça çevirirseniz konuşan kişinin cinsiyeti önemli olur:
Çeviri motoru bilgi olmadan rastgele birini seçer. Önemli bir e-postada bu hata olursa kötü görünür; çıktıyı kontrol edip gerekiyorsa düzeltmek gerekir.
İki dil arasında her iki yönde kelime alışverişi olmuş. Türkçeden Rusça’ya geçenler:
Rusça’dan Türkçe’ye geçenler nispeten az. Daha çok teknik ve siyasi alanda: “kolhoz”, “samovar”, “vodka” gibi kelimeler Rusça kökenli olarak Türkçe’de yer alır.
Rusça fiillerin Türkçe konuşana ilk başta tuhaf gelen bir özelliği var: aynı eylemin iki versiyonu. “Bitmemiş” (несовершенный) ve “bitmiş” (совершенный). Bu sisteme aspect (görünüş) denir.
“Mektup yazdım” cümlesini Rusça’ya çevirirken anlamına göre seçim gerekir: yazma sürecinden mi bahsediyorsunuz (писал, pisal), yoksa mektubu tamamlayıp gönderdiğinizden mi (написал, napisal)?
Çeviri motoru bağlamdan tahmin yapar. Türkçe cümle tek başınaysa hata olasılığı yüksek; cümleyi bir paragrafın parçası olarak çevirmek daha doğru sonuç verir.
Antalya, Alanya, Kemer turizmi. Türkiye’ye gelen turistlerin önemli bir bölümü Rusça konuşur (Rusya, Belarus, Ukrayna, Kazakistan, Kırgızistan). Otel, restoran, mağaza çalışanları için temel Rusça cümleler ezberlenir; çeviri aracı bu cümleleri öğrenmenin başlangıç noktasıdır.
Rus iş ortakları. Türkiye’nin Rusya ile ticareti büyük; doğal gaz, tahıl, turizm, müteahhitlik. İş yazışmalarında çeviri aracı taslak hazırlama için kullanılır; sözleşme ve resmi belgeler için yeminli tercüman gerekir.
Rusça medya ve haber. Rusça siyasi ve ekonomik haberler Türk medyasında sürekli gündemde. Bir haberin orijinal Rusça kaynağını okumak isteyenler için makine çevirisi pratik araç.
Eski Sovyet ülkelerinden göç. Türkiye’de Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan kökenli pek çok kişi yaşıyor. Bu ülkelerin önemli kısmında Rusça hâlâ ortak iletişim dili. Türkiye’deki bu nüfusla iletişim için Rusça çeviri devreye girer.
Akademik çalışma. Rusya, eski Sovyet ülkeleri, Orta Asya tarihi, Türkoloji konularında Rusça arşiv ve yayınlar zengindir. Araştırmacılar makaleleri ve kitapları okumak için makine çevirisi kullanır.