Türkçeden Vietnamca’ya çeviri farklı bir tarz gerektirir. İki dil yapısal olarak birbirine uzakta durur. Türkçe eklemeli, Vietnamca izole; Türkçe cümle yapısı özne-nesne-fiil, Vietnamca özne-fiil-nesne. Yine de Latin alfabesi tabanlı yazımı (aksanlarla zenginleştirilmiş) Vietnamca’yı diğer Asya dillerinden ayırır.
Vietnamca tarihte Çince karakterlere benzeyen kendi yazı sistemini kullandı. 17. yüzyılda Portekizli ve Fransız Cizvit misyonerleri (özellikle Alexandre de Rhodes) Vietnamca’yı Latin harfleriyle yazma sistemini geliştirdi. 20. yüzyılın başında Fransız sömürge yönetimi bu sistemi resmileştirdi.
Bugünkü “Quốc Ngữ” yazımı: 29 harfli alfabe ve 5 ton işareti. Bir kelime hem harflerle hem tonla okunur:
Çıktıda bu aksan yığılması doğal Vietnamca yazımıdır.
Vietnamca tonal bir dildir. Standart Vietnamca’da 6 ton kullanılır:
Aynı yazılış altı kelime. Yazılı çeviride tonlar aksanlarla doğru aktarılır. Sesli okuma butonu Vietnamca için özellikle değerli; tonları duymak yazıda görmekten farklıdır.
Vietnamca cümle yapısı özne-fiil-nesne; Türkçenin özne-nesne-fiil yapısından farklı.
Türkçeden çevirde cümle yapısı dönüşür. Motor bu dönüşümü otomatik yapar.
Vietnamca eklemeli değil, izole bir dildir. Fiiller çekilmez, isimler hal almaz, tanımlık yoktur. Türkçenin yoğun ek sistemi Vietnamca’da seyrelir.
Geçmiş, gelecek, şimdi yardımcı kelimelerle belirtilir:
Türkçedeki zaman ekleri Vietnamca’da yardımcı kelimelere dönüşür.
“Arkadaşlarımdan” Türkçede tek kelimedir; Vietnamca’da:
Sonuç: “từ các bạn của tôi”. Türkçe tek kelime, Vietnamca dört sözcük.
Vietnamca’da gramer cinsiyet sistemi yoktur. Türkçeden çeviride cinsiyet seçimi yapma yükü minimumdur. Ancak Vietnamca’da kişi zamirleri konuşan-dinleyen yaş ve sosyal ilişkiye göre değişir; bu sistem Türkçedeki “sen-siz” ayrımından çok daha karmaşıktır.
Örneğin “ben” ve “sen” için kullanılan zamirler:
Çıktı genelde “tôi” ve “bạn” gibi nötr formları kullanır. Bağlama göre özel zamir gerekirse manuel düzeltme gerekebilir.
Doğrudan tarihi temas yok. Ortak kelime hazinesi yok denecek kadar az. Modern dönemde Türkiye-Vietnam ilişkisi turizm odaklı gelişti.
Vietnamca’ya batıdan gelmiş kelimeler genelde Fransızca’dan:
Vietnam turizmi. Hanoi, Ho Chi Minh, Halong Körfezi, Hoi An Türk turistlerin keşfettiği rotalar. Vize kolaylığı ve uygun maliyet nedeniyle ilgi artıyor. Otel, restoran, ulaşım için temel cümleler için Türkçeden Vietnamca’ya çeviri.
Vietnamlı işçiler. Türkiye’de Vietnamlı işçi sayısı sınırlı ama büyüyor. Tekstil, üretim, yapı sektörlerinde temas oluşuyor.
Outsourcing ve üretim. Vietnam tekstil ve elektronik üretiminde önemli bir merkez. Türk firmalarının Vietnamlı tedarikçilerle iletişiminde İngilizce yaygın olsa da bazı yerel belgeler Vietnamca olabilir.
Vietnam mutfağı. Pho, banh mi, spring rolls Türkiye’de tanınmaya başladı. Restoran açılışlarında menü çevirisi.
Akademik araştırma. Güneydoğu Asya çalışmaları, Vietnam Savaşı tarihi, ASEAN ekonomileri konularında Türk akademisyenlerin Vietnamlı kurumlara gönderdiği metinler için çeviri.
Diplomatik ilişkiler. Türkiye-Vietnam diplomatik ilişkilerinde resmi belgeler için profesyonel tercüman gerekir; ön anlam için makine çevirisi yararlı.