Türkçeden Macarca’ya çeviri Avrupa’da en akıcı geçişlerden biridir. İki dil akraba değildir; Macarca Fin-Ugor ailesinden, Türkçe Türk-Altay grubundan gelir. Ama yapısal benzerlikler şaşırtıcı yoğunluktadır. Bunun ötesinde Macarca’da Türkçe kökenli kelimelerin yoğunluğu, çıktının Türk konuşana yarı tanıdık çıkmasını sağlar.
Türkçeden Macarca’ya çeviride motorun karşılaştığı yapısal sorunlar minimaldir. İki dilin ortak özellikleri:
Bu paralellik şu anlama gelir: Türkçenin kompakt yapısı Macarca’da bozulmaz; tek kelime tek kelime olarak kalabilir.
“Házamban” Macarca’da tek kelimedir; Türkçedeki “evimde” karşılığıdır:
Türkçedeki üç parçalı yapı Macarca’da aynı yoğunlukta korunur. Türkçeden Almanca’ya çevirideki uzunluk şişmesi burada görülmez.
“Arkadaşlarımdan” Türkçedeki dört bilgi (kök + çoğul + sahiplik + ayrılma) Macarca’da yine yakın yoğunlukta:
Tek kelime, tüm bilgi. Macarca’nın eklemeli sistemi Türkçeyle paralel çalışır.
Macarca hal sayısıyla dikkat çeker. Bazı sayımlar 18 hale çıkar; bunların pek çoğu eklerle aynı işlevi gösteren parçalardır:
Bu sistem Türkçenin altı haline kıyasla genişlerken, mantığı tanıdıktır: ekler kelimenin sonuna gelir, ünlü uyumuna uyar. Türkçeden Macarca’ya çeviride motor doğru hal eklerini çoğunlukla seçer; iki dilin sistem mantığı paraleldir.
Macarca’da çok sayıda Türkçe kökenli kelime vardır. Erken Türk-Bulgar etkisi (Macarların Karpat havzasına gelişinden önce) ve Osmanlı dönemi etkisi katmanlı bir miras bıraktı.
Erken dönem kelimeleri (Türk-Bulgar etkisi):
Osmanlı dönemi kelimeleri:
Çıktıda bu kelimelerle karşılaşırsınız; Türk konuşan biri Macarca metnin önemli kısmını yarı tanıdık bulur.
Türkçeden Macarca’ya çeviride cinsiyet seçimi yapma yükü yoktur. Her iki dil de cinsiyetsizdir. “O bana yardım etti” Türkçe → “Ő segített nekem” Macarca; cinsiyet bilgisi gerekmez.
Bu özellik İngilizceye çeviren motorun “he/she” seçim sorununu Macarca’da yaratmaz. Çeviri çıktısı Türkçe konuşana doğal hisseder.
Macarca’da “sen-siz” ayrımı vardır:
Ön formu Macarca’nın çok resmi yazışmalarında kullanılır; “maga” orta düzey resmi. Modern iş yazışmasında “Ön” yaygın.
E-posta açılışı:
Kapanış: “Tisztelettel” (Saygılarımla), “Üdvözlettel” (Selamlarımla).
Macar firmalarıyla iş. Macaristan AB üyesi; Türk firmaları için pazar. Tekstil, gıda, yapı malzemeleri sektörlerinde Türk-Macar ticaret bağı var. Sözleşme metinleri, ürün açıklamaları için Türkçeden Macarca’ya çeviri.
Budapeşte turizmi. Macaristan’ın başkenti Türkler arasında popülerleşti. Türk hamamı kalıntıları (Király Fürdő, Rudas Fürdő) Osmanlı mirasının canlı parçası; tarihsel ilgisi olan turistler için içerik.
Macar bilim ve akademik bağlar. Eötvös Loránd Üniversitesi, Macar Bilimler Akademisi Türkoloji çalışmalarında merkez. Akademik metin için Türkçeden Macarca’ya çeviri ön taslak için.
Béla Bartók ve müzik araştırması. Macar besteci Bartók 1936’da Türkiye’ye geldi ve Anadolu halk müziği üzerine kayıtlar yaptı. Bu konuyu araştıran müzikologlar arasında karşılıklı çeviri ihtiyacı.
Tokay şarabı ve gastronomi. Macar gastronomisi (gulaş, paprika, Tokay şarabı) Türkiye’de tanınmaya başladı. Ürün açıklamaları, tariflere yönelik içerik için çeviri.
Macar atılım hareketi. 1956 Macar Devrimi’nin tarihsel arşivleri için karşılıklı belge çevirisi.