Türkçeden Kırgızca’ya çeviri pek çok dilden farklı bir hisle gelir. Çünkü iki dil akrabadır. Aynı Türk dilleri ailesinin üyeleridirler; Kırgızca Kıpçak grubunun bir üyesi olarak, Türkçenin Oğuz grubuyla yakından paralel yapı taşır. Çıktıyı incelediğinizde tanıdık kelimeler, benzer ekler, hatta bazen birebir anlaşılan cümleler görürsünüz.
Türkçe ve Kırgızca arasındaki yakınlık akademik bir sınıflandırma değil; pratikte hissedilen bir gerçektir. Bir Kırgız konuşan Türkçeyi belirli ölçüde anlar, Türk bir konuşan Kırgızca metnin önemli kısmını çözebilir.
Ortak unsurlar:
Bu paralellik Türkçeden Kırgızca’ya çeviriyi en akıcı yön çiftlerinden biri yapar.
Modern Kırgızca Kiril alfabesi kullanır. 1928’de Latin alfabesine geçmiş, 1940’ta Sovyet politikasıyla Kiril’e dönmüştü. Bağımsızlıktan (1991) sonra bazı tartışmalar oldu, Latin’e geçiş gündeme geldi ama henüz yapılmadı.
Kırgız Kiril’i Rus alfabesine üç ek harfle gelir:
Çıktı Kiril alfabesindedir; Türkçeden Kırgızca’ya çevirde Latin’e dönüştürmek isterseniz ek araç gerekir.
Türkçeden Kırgızca’ya çeviri yaparken pek çok kelime doğrudan tanıdık çıkar:
Bu yoğunluk Türkçeden Kırgızca’ya çevirde iki dilin akrabalığının açık göstergesidir. Türk konuşan biri çıktıyı çoğu yerde sözlük gerekmeden anlar.
“Arkadaşlarımdan” Türkçedeki ek dizilimi Kırgızca’da paralel yapıyla karşılanır:
Sahiplik eki, çoğul eki, hal eki Türkçedeki gibi sondan dizilir. Türkçe konuşan biri için bu yapı çok tanıdık gelir; Türkçeden Rusça’ya veya Almanca’ya çeviri kadar yapı dönüşümü gerektirmez.
Sovyet dönemi Kırgızca’ya Rusça etkisi getirdi. Modern kavramlar (teknoloji, siyaset, eğitim) çoğunlukla Rusça yoluyla geldi; bazı yerli karşılıklar tutmadı.
Türkçedeki “okul” yerine Kırgızca’da “мектеп” (mektep, Arapça kökenli) veya Rusça “школа” kullanılır. Çevirde bu farklara dikkat etmek gerekir; çıktıdaki bazı kelimeler Türkçe akrabalığa rağmen Rusça etkili olabilir.
Türkiye ve Kırgızistan arasında 1991 sonrası özel bir ilişki kuruldu. Türk Dünyası ortak kimliği çerçevesinde diplomatik, ekonomik, kültürel bağlar gelişti. Türk üniversitelerinde Kırgız öğrenciler okuyor; Kırgızistan’da Türk yatırımları ve eğitim kurumları (Manas Üniversitesi gibi ortak kurumlar) aktif.
Bu yoğun ilişki Türkçeden Kırgızca’ya çeviri ihtiyacını günlük seviyeye taşır.
Türkiye’deki Kırgız topluluğu. İstanbul, Ankara, Antalya’da Kırgız işçi ve öğrenciler. Kira sözleşmesi, oturma izni, hastane belgeleri için Türkçeden Kırgızca’ya çeviri günlük araç. Resmi belgelerde yeminli tercüman gerekir.
Kırgızistan’da iş yapan Türkler. Türk inşaat, eğitim, sağlık, ticaret firmalarının Bişkek ve diğer şehirlerde varlığı güçlü. İş yazışmaları, sözleşmeler, ihale dosyaları için çeviri.
Manas Üniversitesi. Türkiye-Kırgızistan ortak girişimi olan bu üniversitede iki dilli eğitim verilir. Akademik metinler Türkçe ve Kırgızca arasında sürekli geçer.
Kültürel ve eğitim bağları. Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi (TÜRKSOY), Türk-Kırgız öğrenci değişim programları, kültür festivalleri. Davetiye, broşür, basın bültenleri için çeviri.
Akademik araştırma. Türk dilbilim, Türk dünyası tarihi, Orta Asya çalışmalarında Kırgızca kaynaklara erişim önemlidir.
Aile bağları. Türkiye’deki bazı aileler Kırgız akrabalarıyla doğrudan bağlantı kurabilir; iki dilin akrabalığı sayesinde temel iletişim kolay olur ama belge düzeyinde çeviri gerekir.