Türkçeden İbranice’ye çeviride birkaç pratik kararla karşılaşırsınız: yön sağdan sola çevrilir, alfabe Latin’den İbrani harflere geçer, modern İbranice mi İncil İbranicesi mi sorusu netleşmesi gerekir. Tarihsel olarak Türk Yahudilerinin İsrail’e göçü sonrası bu yöne ihtiyaç yoğunlaştı; aile ve resmi yazışma bağlamında günlük araç haline geldi.
Türkçe metni yapıştırırsınız soldan sağa; çıktı sağdan sola yönde gelir. Bu görsel değişim ilk başta tuhaf görünebilir ama tarayıcılar otomatik olarak doğru hizalama yapar. Word veya başka programlara kopyaladığınızda yön ayarlarını manuel kontrol etmek gerekebilir.
Karışık metinlerde (Türkçe ve İbranice yan yana) yön karışıklığı yaşanır. “Müşterimiz Ahmet ויקטור (Viktor) ile görüştü” yazdığınızda Türkçe parça soldan sağa, İbranice parça sağdan sola gider. Cümlenin görünür sırası okunan sıraya tam uymayabilir.
Pratik tavsiye: karışık metinlerde İbranice parçaları kendi paragraflarına ayırın. Aynı paragrafta iki yön karışık olduğunda çoğu okuyucu zorlanır.
Çıktı Modern İbranice (İvrit Khadasha) standardındadır. Bu dil 19. yüzyılın sonunda Eliezer Ben-Yehuda’nın canlandırma çalışmaları sonucu yeniden konuşma dili olarak doğdu. İncil İbranicesi (Lashon HaKodesh) ile temelde aynı dil ama modern kullanım yeni kelime ve kalıplar getirdi.
Bir Türk konuşan için Modern İbranice çıktısı:
İbranice’de iki cinsiyet vardır: eril ve dişil. Türkçedeki cinsiyetsizlik İbranice’ye çevrilirken motor seçim yapar.
Önemli özellik: İkinci tekil “sen” zamiri cinsiyete göre değişir.
Bir mektup veya mesajda alıcının cinsiyetini bilmek gerekir. Çıktıda eril form varsayılır; bilgi yoksa motor erkek tahmin eder. Kadın muhataba yazıyorsanız çıktıyı kontrol etmek gerekir.
Sıfatlar ve fiiller özneye göre çekilir. “Yorgunum” cümlesi:
Türkçedeki tek bir “yorgunum” iki ayrı yapıya dönüşür. Manuel kontrol önemlidir.
“Arkadaşlarımdan” Türkçede tek kelimedir; İbranice’de parçalara dağılır:
Sonuç: “מהחברים שלי” (mehakhaverim sheli, benim arkadaşlarımdan). Türkçe tek kelime, İbranice üç sözcük.
Modern İbranice cümle yapısı çoğunlukla özne-fiil-nesne (İngilizce gibi). Türkçenin özne-nesne-fiil yapısından farklı dönüşür.
İbranice’nin özel parçacığı “et” (את) doğrudan nesne işaretidir; belirli nesnelerden önce kullanılır. Türkçedeki belirtme eki (-i, -ı, -u, -ü) İbranice’de bu parçacığa dönüşür.
İsrail’deki Türk topluluğu. Yaklaşık 50.000 Türkiye doğumlu veya köklü kişi İsrail’de yaşar. Türkiye’deki belgelerin İbranice çevirisi (kişisel kayıt, miras, mülk işleri, vatandaşlık) zaman zaman gerekir.
Türkiye’deki Yahudi cemaati. Türk Yahudi toplumu İstanbul, İzmir, Bursa’da varlığını sürdürür. Cemaat içi yazışma çoğu zaman Türkçe; ancak İsrail ile bağlantılarda Türkçeden İbranice’ye çeviri devreye girer.
İsrail-Türkiye iş ilişkileri. Diplomatik dalgalanmalara rağmen ticari ve teknolojik bağlantılar sürer. İsrail teknoloji firmalarıyla işbirliği yapan Türk şirketleri için belge çevirisi ortaya çıkabilir; çoğunlukla İngilizce yeterli olur.
Akademik bağlar. Tel Aviv Üniversitesi, Kudüs İbrani Üniversitesi, Bar-Ilan Üniversitesi Türk öğrenciler için tercih edilen yerler. Türk akademisyenlerin İsrail kurumlarına gönderdiği makaleler için Türkçeden İbranice’ye çeviri ön taslak olarak kullanılabilir.
Tıbbi turizm. İsrail bazı tıbbi alanlarda dünya merkezlerinden biri. Türkiye’den İsrail’e tedaviye giden hastalar için belge çevirisi gerekebilir; tıbbi metinler için profesyonel tercüman.
Aile ve göç süreçleri. Türkiye-İsrail arasında aile bağı olan kişiler için doğum, evlilik, ölüm belgeleri Türkçeden İbranice’ye yeminli tercümeyle çevrilir.