Türkçe yazıp Almanca’ya çevirenler aynı şikayetle gelir: çıktı çok uzun. Bunun bir nedeni var. Türkçe sondan eklemeli yapıyla küçük bir alana büyük anlam sıkıştırır; Almanca aynı içeriği taşımak için daha çok kelime kullanır. “Gelemeyeceğimi düşünüyorum” dört kelimedir Türkçe’de; “Ich denke, dass ich nicht kommen können werde” yedi kelimedir Almanca’da. Bu uzama Türkçeden Almanca’ya çeviride beklenmesi gereken bir özellik.
“Evlerimizdekileri” tek kelimedir Türkçe’de. Beş ek bir kökün üzerine dizilir:
Bu kelime Almanca’ya çevrildiğinde “diejenigen, die in unseren Häusern sind” (evlerimizde olanları) yapısına dönüşür: 6 kelime, 2 yan cümle. Türkçe konuşana garip görünür ama Almanca konuşana doğal cümledir.
Çeviri motoru Türkçenin tüm eklerini doğru çözer ama çıktıdaki uzunluk artışı kaçınılmazdır. Bunu bilmek metni daha gerçekçi planlamanıza yardım eder; sosyal medyada karakter sınırı varsa veya bir sertifikada satır sınırı varsa Türkçe metnin Almanca versiyonunun yaklaşık yüzde 40-60 daha uzun olacağını hesaba katın.
Türkçede “Bu kitabı sen mi yazdın?” gibi devrik soruları rahatlıkla kurarsınız. Almanca soru kelime sırası kati: yardımcı fiil veya soru kelimesi başta, özne sonra, fiil sona doğru. “Hast du dieses Buch geschrieben?” Türkçeden çıkışta motor genelde doğru sırayı kurar ama bazı edebi devrik cümleleri bozar.
Pratik tavsiye: Türkçe metni yazarken cümleleri standart özne-nesne-fiil sırasıyla kurmak Almanca çıktıyı temizler. “Sen bu kitabı yazdın mı?” “Bu kitabı sen mi yazdın?” cümlesinden daha temiz çevrilir.
Türkçede cinsiyet ayrımı yok. “Doktor geldi” cümlesi doktorun erkek mi kadın mı olduğunu söylemez. Almanca çevirde motor karar vermek zorunda. Almanca’da “doktor” iki versiyona dönüşür:
Aynı durum öğretmen, öğrenci, profesör, mühendis, avukat gibi pek çok meslek ismi için geçerli. Motor bağlam yoksa eril versiyonu seçer; bu modern Almanca’da da tartışmalıdır. Son yıllarda cinsiyet ayrımını ortadan kaldırmak için “Lehrer*in” gibi yıldızlı yazımlar geliştirildi; bunlar tartışmalı ve bazı bölgelerde kabul görmedi. Çıktıda standart eril/dişil ayrım görürsünüz.
Bu sorunu çözmek için Türkçe metninize cinsiyet ipucu eklemek motoru yönlendirir. “Doktor hanım geldi” yazarsanız “Die Ärztin ist gekommen” çıktısı alırsınız.
Türkçeden Almanca’ya iş yazışması çevirenler sıklıkla aynı sorunu yaşar: Türkçedeki “saygılarımla” karşılığı doğrudan değildir. Almanca iş kapanışları şunlardır:
Türkçede “Saygılarımla” kapanışı hemen her durumda kabul edilir. Almanca’da kapanış seçimi alıcıyla ilişki düzeyini yansıtır. Çeviri çıktısı genelde “Mit freundlichen Grüßen” verir; bu güvenli ortadır.
E-posta açılışında da fark var. Türkçedeki “Sayın Müdür” cümlesi Almanca’da “Sehr geehrte/r Herr/Frau Direktor” şeklinde uzar. Cinsiyet bilinmiyorsa “Sehr geehrte Damen und Herren” (sayın hanımefendiler ve beyefendiler) standart açılıştır.
Almanya’daki akrabalarla yazışma. Türk gurbetçilerin Türkiye’deki ailesiyle iletişimi günlük olarak Türkçe-Almanca arasında geçer. Almanya’daki resmi belgelerin Türkçe’ye çevrilmesi, Türkiye’deki belgelerin Almanya’ya iletilmesi düzenli ihtiyaç. Vergi dairesi (Finanzamt), yabancılar dairesi (Ausländerbehörde), aile birleşimi (Familienzusammenführung) belgeleri makine çevirisi taslak için yararlı; resmi başvuru için yeminli tercüman gerekir.
Almanya’da iş başvurusu. CV (Lebenslauf) ve niyet mektubu (Anschreiben) Almancanın iş kültürünün önemli parçaları. Türkçe taslak hazırlayıp Almanca’ya çevirmek başlangıç adımı; ancak nihai metin mutlaka Almanca konuşan biri tarafından kontrol edilmeli. Almanya’da CV formatı uluslararası standardlardan farklıdır; fotoğraf ekleme, doğum tarihi yazma gibi noktalar değişir.
Otomobil ve teknik dokümantasyon. Türkiye’de Mercedes, BMW, Volkswagen servis belgeleri, parça kataloğu, teknik el kitapçıkları Almanca üretilir. Teknisyenler bu belgelerin Türkçe açıklamasını okumak için makine çevirisi kullanır.
Türk firmaları Almanya’da. Türk girişimciler Almanya pazarında varlık gösteriyor; restoran, mağaza, danışmanlık, ihracat. Pazarlama metni, etiket, web sitesi, müşteri yazışması Almanca olur. Marka ismi seçiminden sözleşme metnine her aşamada Türkçeden Almanca’ya geçiş söz konusu.
Akademik metinler. Sosyal bilimler ve mühendislik alanlarında Almanya’da üniversiteler güçlüdür. Türk doktora öğrencileri tezlerini Almanca yazmak zorundaysa Türkçe taslak üzerinden çeviri ile başlar. Nihai akademik kalite için Almanca konuşan dil editörü gerekir.
Hukuki belgeler. Vatandaşlık başvurusu, evlilik, miras, boşanma gibi hukuki süreçlerde Türkçeden Almanca’ya çevirilen belgeler yeminli tercüman tarafından onaylanmalıdır. Makine çevirisi sadece belgelerin ne dediğini anlamak için kullanılır.
Türkçeden Almanca’ya çeviri kalitesini artırmak için: