Korece çeviri yapanların ilk şaşkınlığı genelde aynı: alfabe sandığınız kadar zor değil. Hangul (한글) bir günde okumayı öğrenebileceğiniz bir sistem. Çince karakterlerden farklı olarak Hangul fonetik çalışır, her sembol bir sese karşılık gelir. Bunu bilmek Korece çeviriye yaklaşımı değiştirir.
Hangul 1443 yılında Kral Sejong döneminde icat edildi. Çince karakterlerin halk için zor olduğunu düşünen kralın görevlendirdiği bir bilim heyeti, ses sistemine dayalı yeni bir alfabe tasarladı. 24 temel harften oluşur: 14 ünsüz, 10 ünlü.
Pratikte şöyle çalışır. Bir hece bir blok halinde yazılır. Örneğin “한” karakteri üç parçadır:
ㅎ (h sesi) + ㅏ (a sesi) + ㄴ (n sesi) = “han”
Üç ses bir araya gelip bir kare oluşturur. Bir Korece kelime birden çok kareden oluşur: “한국” (han-guk, Kore), “안녕” (an-nyeong, selam).
Bu mantığı kavradığınızda Korece metni okumak (anlamlandırmadan) bir öğleden sonrada öğrenilebilir. Çeviri aracında çıktıyı gördüğünüzde Hangul karelerini parçalarına ayırarak okuyabilirsiniz.
Korece’de cümlenin sonu kiminle konuştuğunuza göre değişir. Yedi farklı saygı düzeyi tanımlanmış olsa da günlük hayatta dört tanesi yaygın:
Çeviri aracı çoğunlukla 해요체 (kibar günlük) düzeyi seçer. İş e-postası için bu düzey uygundur. Ancak Korece bir sözleşme veya akademik makale yazıyorsanız 합쇼체 ya da 한다체 gerekir; çıktıyı bir Korece bilen kişiye kontrol ettirmek iyi olur.
Yaş ve mevki Kore’de iletişimde belirleyicidir. Yeni tanıştığınız bir Korelinin yaşını sormak normaldir; çünkü hangi düzeyde konuşmak gerektiği yaşa göre belirlenir.
Saygı düzeylerine ek olarak Korece’de “honorific” denilen ayrı bir sistem var. Bu, kelimelerin saygılı versiyonlarının kullanılmasıdır. Aynı kavram için iki farklı kelime olabilir:
“Babanız nasıl?” sorusu sade halde “아버지 어때요?” olur ama saygılı halde “아버님 어떠세요?” olur. Hem ekler değişir hem kelime kökü değişir.
Çeviri motoru bu ayrımı her zaman doğru yakalayamaz. Yaşlı veya saygı duyulan biriyle ilgili konuşuyorsanız Türkçe kaynağa “(Sn., Bey, Hanım)” gibi belirteçler eklemek motoru yönlendirebilir.
İki dil aynı dil ailesinden gelmiyor (Altay hipotezi tartışmalı kabul ediliyor) ama yapısal olarak birbirine çok yakın. Korece öğrenen Türkler, İngilizce öğrenen Türklere göre daha rahat ilerler. Sebep:
Cümle yapısı aynı. Özne-nesne-fiil. “Ben Korece çalışıyorum” aynı sırada Korece’ye geçer: 저는 한국어를 공부합니다 (jeoneun hangugeoreul gongbuhamnida).
Eklemeli yapı. Türkçe gibi Korece de eklerle anlamı genişletir. “evim” (eklerle) → 집이 (jip-i, sahiplik eki). “evimde” → 집에서 (jib-eseo, yer eki).
Tanımlık yok. “the” veya “a” kullanılmaz; bağlamdan anlaşılır.
Cinsiyet yok. Türkçe gibi Korece’de “o” zamiri (그/그녀) bağlama göre erkek veya kadın olabilir.
Ünlü uyumu izleri. Eskiden güçlü olan ünlü uyumu modern Korece’de azalmış ama hâlâ bazı eklerin seçiminde etkili.
Bu benzerlikler Türkçeden Korece’ye çeviride sonucun neden genelde temiz çıktığını açıklıyor. İngilizceden Korece’ye çevirmek motor için daha zorlayıcı bir iş; çünkü cümle yapısının tamamen yeniden kurulması gerekiyor.
Türkiye’de Korece çeviri ihtiyacı son 10 yılda hızla arttı. Ana itici güç K-pop ve Kore dizileri. BTS, Blackpink hayranları şarkı sözlerini çevirir; “Squid Game” ve “Crash Landing on You” gibi diziler altyazı sayesinde kitlelere ulaştı.
Bu kullanım için makine çevirisi sınırlıdır. K-pop sözleri sıklıkla mecazi, slang, kelime oyunu içerir. “Dynamite” şarkısının sözlerini Korece’den Türkçe’ye otomatik çevirdiğinizde “kelime kelime doğru” ama “ruhsuz” bir çıktı çıkar. Bu tür içerik için fan çeviri toplulukları (genelde Twitter ve forum tabanlı) daha iyi sonuçlar üretir; çünkü kültürel bağlamı yakalarlar.
Drama altyazıları ticari boyutta olduğu için profesyonel altyazı tercümanları tarafından hazırlanır. Netflix gibi platformlarda Korece dizilerin Türkçe altyazıları artık standart bir hizmet.
Kore’de eğitim. Korece dil burslarıyla (KGSP) Kore’de okuyan Türk öğrencilerin sayısı her yıl artıyor. Üniversitede ders, ödev, günlük yaşam Korece. Otomatik çeviri yardımcı bir araç olarak kullanılır; akademik metin için profesyonel destek gerekir.
Kore turizmi. İstanbul’a, Kapadokya’ya gelen Koreli turist sayısı önemli. Otel, restoran, mağaza çalışanları temel diyalogları çevirip ezberliyor. Kore’ye giden Türk turistler için de aynı durum geçerli; Seul ve Busan’da menü, rota, alışveriş için pratik araç.
K-beauty ve K-wellness. Kore kozmetik ürünlerinin Türkiye’de pazarı büyüdü. Ürün açıklamalarını okumak, kullanım talimatlarını anlamak, Korece etiketleri çözmek için makine çevirisi yeterli sonuç verir.
İş ilişkileri. Samsung, LG, Hyundai, Kia gibi büyük Kore firmalarının Türkiye operasyonları var. Belge çevirisinde başlangıç noktası olarak makine çevirisi kullanılır; resmi metinler için profesyonel tercüman gerekir.