Filipince çevirinin başında bir bilgi netleşmelidir: Filipince, Tagalog dilinin standart hali olarak resmileştirilmiş bir kavramdır. Filipinler 7000’den fazla adadan oluşur ve 100’den fazla yerel dil konuşulur; Filipince bu çeşitlilikten birleşik bir resmi standart yaratma çabasının sonucudur.
Filipince (Filipino) ve Tagalog pratikte aynıdır. Resmi olarak Filipinler 1937’de Tagalog dilini ulusal dil olarak benimsedi; 1987 anayasasında “Filipino” adı altında zenginleştirilmiş hali resmileştirildi. Bugün konuşma düzeyinde iki kavram birbirinin yerine kullanılır.
Filipinler’in diğer büyük yerel dilleri:
Çeviri çıktısı standart Filipince/Tagalog’dur; Cebuano veya diğer yerel dillere yönelik metin için ayrı kaynak gerekir.
Filipince yoğun yabancı kelime etkisi taşır. Filipinler 1521’den 1898’e kadar İspanyol sömürgesiydi; sonra 1946’ya kadar ABD yönetimindeydi. Bu dönemler dile derin izler bıraktı.
İspanyolca etkili kelimeler:
İngilizce etkili kelimeler (modern):
Filipince konuşanlar günlük dilde “Taglish” denilen Tagalog-English karışımı yaygın kullanır. Çeviri çıktısı standart edebi Filipince üretir.
Filipince’de cümle yapısı esnektir. En yaygın yapı VSO (fiil-özne-nesne) ama özne öne de çıkabilir.
Türkçenin SOV sırasından farklı dönüşür. Motor cümlenin doğru sırasını otomatik kurar.
Filipince eklemeli yapıyla çalışmaz; bunun yerine “parçacıklar” (markers) kullanır:
Türkçedeki “evden” çevirisi Filipince’de “sa bahay” (yer/yön + ev) olarak çalışır. Türkçe ek mantığı parçacık sistemine dönüşür.
Filipince’de gramer cinsiyet sistemi yoktur. “Siya” (o) hem erkek hem kadın için kullanılır; Türkçedeki “o” gibi. Bu özellik Türkçeden çeviride veya tersinde rahatlık sağlar.
İlginç olan: İspanyolca’dan giren bazı kelimeler cinsiyet işaretlerini taşır (amigo erkek arkadaş, amiga kadın arkadaş gibi). Ama Filipince gramatik sisteminde bu cinsiyet vurgusu kaybolur.
Filipince’de saygı belirten parçacıklar var:
Bu parçacıklar yaşlı veya saygı duyulan kişilerle konuşurken kullanılır. Türkçedeki “siz” formuna karşılık gelen bir saygı belirtecidir.
Çıktı genelde “po” parçacığını saygı bağlamında otomatik ekler; gayri resmi metinlerde kullanılmaz.
Doğrudan tarihi temas yok denecek kadar az. İki ülke arasında modern dönemde diplomatik ve ticari ilişki normal düzeyde sürdü. Ortak kelime hazinesi yoktur.
Modern dönemde Filipinli ev çalışanlarının Türkiye’deki varlığı, Filipince çeviri ihtiyacını günlük seviyede getirdi.
Türkiye’deki Filipinli ev çalışanları. İstanbul’daki orta üst sınıf evlerde Filipinli ev çalışanları (özellikle çocuk bakıcısı) çalışmaktadır. İletişim çoğunlukla İngilizce ile yürür ama günlük detaylar için Filipince çeviri yardımcı.
Filipinler’de iş yapan Türkler. Manila ve Cebu’da bazı Türk firmalarının operasyonları var. Çoğu iletişim İngilizce ile yapılır; yerel resmi belgeler bazen Filipince olur.
Filipinler turizmi. Boracay, Palawan, El Nido Türk turistlerin keşfettiği destinasyonlar. Otel, plaj kulübü, restoran personeli ile iletişim için temel cümleler. Filipinliler İngilizceyi iyi konuşur.
Evlilik ve aile süreçleri. Türkiye’de Filipinli eşi olan ailelerde belge çevirisi gerekebilir; doğum belgesi, evlilik cüzdanı, vatandaşlık başvurusu için yeminli tercüman.
Hemşire ve sağlık personeli ihracatı. Filipinler dünyaya hemşire ve sağlık personeli ihraç eden bir ülke. Bu kişilerin Türkiye’ye gelişi için belgeler.
Akademik bağlar. Güneydoğu Asya çalışmaları, ASEAN ekonomileri konularında Filipinler’e yapılan akademik araştırmalarda Filipince kaynaklara erişim gerekebilir.