Dancayı duyan biri ilk başta İskandinav dillerinden hangi olduğunu çıkaramayabilir. Ama bir Danimarkalı bunu hemen söyler: Danca konuşurken kelimelerin yarısı boğazda yutulur, harfler ağzın derinliğinde erir. Yazılı Danca kelime kelime düz görünür; sözlü Danca aynı kelimelerin nereye gittiğini araştırma sürecidir. Bu özellik İskandinav dilleri arasında Danca’yı en zor öğrenilen olarak bilinen yapar.
Danca, Norveççe ve İsveççe yakın akrabadır. Üçü de Eski Norsça’dan evrilmiştir. Karşılıklı anlaşmaları yüksektir: bir Danimarkalı Norveç gazetesini sözlük olmadan okur; İsveç gazetesi biraz daha zor ama yine ulaşılabilir.
Üçlü arasındaki temel farklar:
Çeviri çıktısı doğru Danca verir; İsveççe veya Norveççe ile karıştırılmaz.
Danca Latin alfabesini kullanır, üç ek harfi vardır:
Bu üç harf alfabenin sonunda yer alır. Önceleri “aa” şeklinde yazılan å harfi 1948 reformu ile resmiyet kazandı; eski metinlerde “aa” görebilirsiniz, modern yazımda “å” kullanılır.
Danca’da iki cinsiyet vardır: ortak (fælleskøn) ve nötr (intetkøn). Almanca’nın üçlü sisteminden farklı; eski dişil ve eril birleşmiş, “ortak” cinsiyetini oluşturmuş.
Tanımlığın belirli formu kelimenin sonuna eklenir; İsveççe ve Norveççe ile aynı yapıda. “Bog” → “bogen” (the book); “barn” → “barnet” (the child).
Doğrudan tarihi temas sınırlı kaldı. İki ülke arasında modern dönemde önemli bir tarihsel olay yok. Türkiye’den Danimarka’ya göç dalgası 1960’lar sonunda başladı; bu dönem Danca’da Türkçe etkili kelime bırakmadı, çünkü göçmenler Danca öğrenirken Danca onlardan kelime almadı.
Danca’da Türkçe etkili az sayıda kelime, çoğunlukla yiyecek ve kültürel ögeler:
“Tyrkisk peber” ilginç bir örnek: 1970’lerden beri Danimarka’nın popüler ulusal şekerlerinden biri. Türkiye ile doğrudan ilgisi yok; sadece “egzotik” ürünleri Türkiye ile özdeşleştiren eski bir adlandırma geleneği.
Danimarka’daki Türk diasporası. Yaklaşık 70.000 Türk asıllı Danimarka vatandaşı yaşar. Kopenhag, Aarhus, Odense’de Türk topluluğu aktif. Resmi yazışma (Skattestyrelsen, vergi; Udlændinge- og Integrationsministeriet, göç), oturma izni belgeleri için Türkçeden Dancaya çeviri günlük gereklilik. Resmi belgelerde yeminli tercüman gerekir.
İskandinav iş bağları. Maersk (denizcilik), Lego, Carlsberg, Pandora, Bang & Olufsen gibi Danimarkalı markaların Türkiye varlığı belirgin. İş yazışmalarında çoğunlukla İngilizce yeterli ama yerel ofislerle iletişim Danca olabilir.
Kopenhag turizmi. Türk turistler için ulaşılabilir destinasyon. Otel, restoran, müze ziyaretlerinde temel iletişim için makine çevirisi pratik. Danimarkalılar İngilizceyi çok iyi konuşur; iletişim çoğunlukla İngilizce ile yürür.
Danimarka’da çalışmaya gitme. Mühendislik, sağlık, IT alanlarında Türk profesyoneller Danimarka’ya gidiyor. Diploma denklik, transcript çevirisi için yeminli tercüman gerekir.
Akademik araştırma. Kopenhag Üniversitesi, Aarhus Üniversitesi Türk öğrenci ve araştırmacılar için tercih edilen yerler. Viking dönemi, İskandinav tarihi, sosyal demokrasi modeli üzerine çalışmalarda Danca kaynaklara erişim önemlidir.
Tasarım ve mobilya. Danimarka tasarımı dünyada ünlüdür. Hans J. Wegner, Arne Jacobsen, Verner Panton gibi tasarımcıların eserleri Türkiye’de tanınır. Tasarım yayınlarında Dancadan Türkçeye veya tersine çeviri zaman zaman gerekir.