Arapça çevirinin ilk şoku alfabe değil, yön. Türkçe soldan sağa akıyor; Arapça sağdan sola. Bir Arapça metni ekrana yapıştırdığınızda imleç tuhaf yerlere atlar, virgüller başka tarafta görünür, sayılar metnin akışına ters gider. Bu sayfadaki çeviri aracı bu yön sorununu otomatik halleder; metni yapıştırırsınız, çıktı doğru yönde görünür.
Türkçe kelime hazinesinin yaklaşık dörtte biri Arapça kökenli. Bunu çeviri yaparken bilmek işe yarar. Çünkü bazı Türkçe kelimeler Arapçaya çevrildiğinde anlam aynı kalır, bazıları zaman içinde Türkçede farklı bir yöne kaymıştır.
Aynı kalanlar:
Türkçede anlam kaymış olanlar tehlikeli:
Çeviri aracı bu farkları büyük ölçüde tanır ama kısa cümlelerde bağlam yetersiz kalırsa hata olabilir. Tek kelime yerine cümle çevirmek bu sorunları azaltır.
Word, Excel, Outlook gibi programlar Arapça metni doğru yönde gösterir ama Türkçe ve Arapça karışık metinlerde işler karışır. Bir e-postada “Müşterimiz Ahmet السيد محمد ile görüştü” yazdığınızda Arapça parça sağa, Türkçe sola gider; cümlenin görünür sırası okunan sıraya tam uymayabilir.
Pratik tavsiye: karışık metinlerde Arapça parçaları kendi paragraflarına ayırın. Aynı paragrafta Türkçe ve Arapça birleşik kullanmak çoğu okuyucuyu zorlar.
Sayılar başka bir karmaşa yaratır. Arapçanın iki sayı sistemi var: standart Arap rakamları (1, 2, 3 (biz bunları kullanıyoruz, ironik şekilde adı “Arapça”) ve Doğu Arapça rakamları (١، ٢، ٣, Suudi Arabistan ve Mısır gibi ülkelerde yaygın). Çeviri aracı genelde standart rakamları korur ama hedef bölgeye göre dönüştürmek isterseniz manuel müdahale gerekir.
“Arapça çevirisi” tek bir şey değil. Üç ayrı düzey var:
Klasik Arapça (الفصحى التراثية): Kuran ve klasik edebiyat dili. Günümüzde günlük konuşmada kullanılmaz.
Modern Standart Arapça (MSA – الفصحى المعاصرة): Haberlerin, gazetelerin, resmi yazışmaların, kitapların dili. Tüm Arap ülkelerinde anlaşılır. Çeviri aracı bu düzeyde çalışır.
Lehçeler (العاميات): Mısır lehçesi, Levanten (Suriye-Lübnan-Filistin), Mağrip (Fas-Tunus-Cezayir), Körfez (Suudi-BAE-Kuveyt), Irak. Sokakta konuşulan, filmlerde duyulan, mesajlaşmada kullanılan dil. Aralarında Mısırlı ile Fas’lı zorlukla anlaşır; aslında ayrı diller gibidir.
Çıktı “fasih” (resmi) Arapça olur. Mısırlı bir arkadaşa WhatsApp mesajı gönderiyorsanız, çıktıyı bir Mısırlı’ya kontrol ettirmeniz iyi olur. Gramer doğrudur ama günlük dilden uzak duyulabilir.
Arapça yazıda sesli harfler genelde yazılmaz. “كتب” üç harftir; “kataba” (yazdı), “kutiba” (yazıldı), “kutub” (kitaplar) ya da “katb” (yazma) okunabilir. Hangi okumanın doğru olduğu cümle bağlamından çıkar.
Bu özelliği iki nedenle bilmek gerekir:
Birincisi, Arapça öğrenenler için. Yeni başlayanlar harekeli (sesli işaretli) metinler kullanır: “كَتَبَ” gibi. Çeviri aracının çıktısı genelde harekesizdir; öğrenme materyali olarak kullanıyorsanız harekeli bir kaynak ek olarak gerekebilir.
İkincisi, çeviri kalitesi için. Aynı yazılış birden fazla anlam taşıdığı için çeviri motoru kararsız kalabilir. Bağlamı belirgin tutmak (kısa cümleler yerine açıklayıcı bağlamlı cümleler) sonucu iyileştirir.
Arapçada her isim eril ya da dişil. Sıfatlar ve fiiller bu ayrıma göre çekilir. Türkçede cinsiyet yok, bu yüzden çeviri sırasında bilgi yaratmak zorunda kalırız.
“Doktor geldi” cümlesini Arapçaya çevirirken motor doktorun erkek mi kadın mı olduğunu bilemez. Genelde erkek (eril) seçer: “جاء الطبيب” (jā’a aṭ-ṭabīb). Doktor kadınsa “جاءت الطبيبة” (jā’at aṭ-ṭabība) olmalı.
Çıktıyı kontrol ederken kişiden bahsediliyorsa cinsiyetin doğru aktarılıp aktarılmadığına bakın. Düzeltmek için kaynak Türkçeye “kadın doktor” veya bağlam bilgisi eklemek motoru yönlendirir.
Türkiye’de Arapça çevirisi en çok şu durumlarda gerekiyor:
Suriyeli, Iraklı, Filistinli komşularla iletişim. Türkiye’de yaklaşık 3 milyon Suriyeli yaşıyor. Komşunuzdan kapı çağrısı geldiyse, mahallede bir esnafa bir şey sormak gerektiyse, çocuğunuzun arkadaşının ailesiyle tanıştıysanız: çeviri aracı saniyelik bir köprü sağlar.
Hac veya umre yolculuğu öncesi. Mekke ve Medine’de pratik diyaloglar (otel resepsiyonu, taksi, alışveriş, restoran) için temel cümleleri çevirip ezberlemek seyahati rahatlatır.
Körfez ülkelerinde iş. BAE, Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt’le ticaret yapan firmalar İngilizce kullanabilir ama bazı belgeler Arapça olarak istenir. İlk taslak için çeviri aracı yeterli; resmi sözleşme için yeminli tercüman gereklidir.
Online içerik. Arap dünyasından sosyal medya yorumları, haber siteleri, YouTube videoları altyazıları çevrilir. 500 milyondan fazla Arapça konuşan var; içerik hacmi büyük.
Akademik araştırma. İslam tarihi, Orta Doğu çalışmaları, dilbilim alanlarında Arapça kaynaklara başvurmak gerekir. Otomatik çeviri ön okuma için iyi; alıntı için profesyonel tercüman desteği şart.
Şu üç alanda otomatik çeviri yetersiz:
Hukuki belgeler. Sözleşme, vekaletname, mahkeme kararı, evlilik belgesi. Yeminli tercüman ve noter onayı gerekir.
Edebi metinler. Şiir, roman, deneme. Otomatik çeviri kelime aktarır, edebi sesi yakalayamaz. Mahmud Derviş’i Türkçeye taşımak ile bir e-postayı çevirmek farklı işlerdir.
Dini metinler. Kuran, hadisler, klasik kaynaklar. Tercüme dışında “tefsir” yani açıklama gerekir; otomatik çeviri tefsir yapmaz.
Geri kalan günlük durumlarda (e-posta, mesaj, ürün açıklaması, web sitesi içeriği, yorum) bu sayfadaki araç pratik bir çözüm sunar. Hesap açmak, indirmek gerekmez. 5000 karaktere kadar metin yapıştırıp anında çeviri alırsınız.