Türkçeden Kürtçe’ye çeviri Türkiye’nin coğrafi gerçeğinin günlük bir yansımasıdır. Doğu ve güneydoğu Anadolu’da yaşayan yaklaşık 15 milyon Kürtçe konuşan, hizmet sektörü, eğitim, sağlık alanlarında iki dilli iletişim ihtiyacı yaratır. Kürtçe lehçe ailesidir; çıktının hangi lehçeyi hedeflediği önemlidir.
Kürtçenin üç ana lehçesi vardır:
Türkiye’deki muhataba yazıyorsanız çıktı Kurmancî standardındadır; bu en yaygın olan lehçedir. Iraklı bir muhataba yazıyorsanız Soranî gerekebilir; ayrı kaynak ile düzenleme yapılmalı.
Çıktı Latin alfabesinde gelir; Türkiye’deki Kürtçe yazı standardı budur. Latin Kürtçesi 1932’de Bedirhan kardeşler tarafından geliştirildi.
Latin Kürtçesi’nin özel karakterleri:
Türkçedeki “I/ı” ve “İ/i” ayrımı Latin Kürtçesi’nde de aktarılır ama farklı kullanılır. Çıktıdaki harfler Türkçe konuşana tanıdık gelir; okuma engeli yoktur.
Kürtçenin cümle yapısı Türkçeyle aynı: özne-nesne-fiil. Bu Türkçeden Kürtçe’ye çeviride büyük rahatlık sağlar.
Yan yana yaşayan iki dilin uzun süreli temasının yapısal yansımasıdır. Türkçeden Kürtçe’ye yapı dönüşümü minimumdur; cümleler benzer mantıkla kurulur.
Kürtçede iki cinsiyet vardır: eril (nêr) ve dişil (mê). Türkçedeki cinsiyetsizlik Kürtçe’ye çevrilirken motor seçim yapar.
Sıfatlar isme uyar; bazı edatlar cinsiyete göre değişir. Cinsiyet bilgisi yoksa motor varsayım yapar; çoğunlukla erkek varsayılır.
“Arkadaşlarımdan” Türkçede tek kelimedir; Kürtçe’de:
Sonuç: “ji hevalên min”. Türkçe tek kelime, Kürtçe üç sözcük.
Yan yana yüzyıllarca yaşamış olmak iki dilde karşılıklı kelime alışverişine yol açtı. Türkçedeki bazı kelimeler Kürtçeden gelir; Kürtçedeki bazı kelimeler Türkçeden gelir.
Türkçeden Kürtçe’ye geçen kelimeler:
Arapça-Farsça etkili ortak kelimeler:
Çıktıda bu ortak kelimeler tanıdık çıkar.
Kürtçede “sen-siz” ayrımı vardır:
İş ortamında “hûn” kullanmak Türkçedeki “siz” formuna karşılık gelir.
E-posta açılışı:
Kapanış: “Bi rêz” (Saygılarımla), “Bi silavên germ” (Sıcak selamlarımla).
Sağlık hizmetleri. Türkiye’nin doğu ve güneydoğu illerinde Kürtçe konuşan hastalara hizmet veren sağlık personeli için temel cümle çevirisi. Hasta bilgilendirme broşürleri, ilaç kullanım talimatları için çeviri yardımcı olabilir.
Eğitim materyalleri. Çift dilli eğitim projeleri, Kürtçe öğretim materyalleri için Türkçeden Kürtçe’ye çeviri.
Yayıncılık ve medya. Türkiye’de Kürtçe gazete, dergi, kitap yayını için çeviri editörlüğü. TRT Kurdî gibi resmi yayın kuruluşları için içerik çevirisi.
Edebiyat çevirisi. Türk edebiyatı eserlerinin Kürtçe’ye çevirisi için ön taslak. Profesyonel edebi tercüman nihai metin için gerekir.
Hukuki süreçler. Mahkeme tutanakları, savunma metinleri, yasal belgeler için Türkçeden Kürtçe’ye çeviri. Resmi süreçlerde yeminli tercüman zorunludur.
Sosyal hizmet kuruluşları. STK’ların Kürtçe konuşan vatandaşlara yönelik içeriği için çeviri. Bilgilendirme broşürleri, anketler.
Diaspora bağları. Avrupa’daki Kürt diasporası (Almanya, İsveç, Fransa) ile Türkiye’deki aileler arasında iletişim. Resmi belgelerde yeminli tercüman gerekir.