Vietnamca’nın görünüşü diğer Asya dillerinden farklıdır. Çince karakterler değil, Latin alfabesi kullanır. Ama bu Latin alfabesinin üstüne öyle çok aksan işareti eklenmiştir ki bir kelimenin tek harfi bazen üç ayrı işaret taşır. “Tiếng Việt” (Vietnamca) yazısında “ế” harfinin üstünde dahi iki farklı işaret görülür: şapka (^) ve ton işareti.
Vietnamca tarih boyunca Çince karakterlere benzeyen kendi yazı sistemini (Chữ Nôm) kullandı. 17. yüzyılda Portekizli ve Fransız Cizvit misyonerleri (özellikle Alexandre de Rhodes) Vietnamca’yı Latin harfleriyle yazma sistemini geliştirdi. 20. yüzyılın başında Fransız sömürge yönetimi bu sistemi resmileştirdi. Bağımsızlık sonrası Vietnam, çoğu Asya ülkesinin tersine, Latin alfabesini benimsemeye devam etti.
Sonuç bugünkü “Quốc Ngữ” yazımı: 29 harfli alfabe ve 5 ton işareti. Bir kelime hem harflerle hem tonla okunur.
Vietnamca tonal bir dildir, yani aynı hece ton farklı söylendiğinde farklı kelime olur. Standart Vietnamca’da 6 ton vardır:
Aynı yazılış altı kelime. Tonu yanlış söylediğinizde “anne” demek isterken “hayalet” diyebilirsiniz. Bu yüzden Vietnamca öğrenenler için telaffuz pratiği yazımdan daha kritiktir.
Yazılı çeviride tonlar aksanlarla doğru aktarılır. Sesli okuma butonu Vietnamca için özellikle değerli; çünkü tonları duymak yazılı görmekten farklıdır.
Vietnamca cümle yapısı özne-fiil-nesne’dir, İngilizce gibi. Türkçeden farklı olarak fiil sona gitmez. “Ben kitabı okudum” Vietnamca’da:
Tôi đọc sách (Tôi=ben, đọc=okumak, sách=kitap)
Vietnamca eklemeli değil, izole bir dildir (Çince gibi). Fiiller çekilmez, isimler hal almaz, tanımlık yoktur.
Türkçeye çevirde bu farklar bazı yapısal dönüşümler gerektirir. “Tôi đã đọc sách” (geçmiş, “đã” yardımcısı ile) Türkçeye “kitabı okudum” olur; geçmiş eki “đã” kelimesi Türkçedeki “-di” ekine dönüşür.
Türkler ve Vietnamlılar tarih boyunca doğrudan temasta olmadılar. Ortak kelime hazinesi yok denecek kadar az. Bu iki dilin karşılaşması modern dönemde başladı: Vietnam Savaşı’nın küresel etkisi, Vietnam’ın açılım politikası, Türk girişimcilerin Asya pazarına ilgisi.
Vietnamca’ya batıdan gelmiş kelimeler genelde Fransızca’dan, ardından İngilizce’den:
Türk turist Vietnam’a gittiğinde Türkçe’nin pek yardımı dokunmaz. İngilizce daha ulaşılabilir bir köprüdür.
Vietnam turizmi. Hanoi, Ho Chi Minh, Halong Körfezi, Hoi An Türk turistlerin keşfetmeye başladığı rotalar. Vize kolaylığı ve uygun maliyet nedeniyle ilgi artıyor. Otel, restoran, ulaşım için temel cümleler için makine çevirisi pratiktir.
Vietnamlı işçiler. Türkiye’de Vietnamlı işçi sayısı sınırlı ama büyüyor. Tekstil, üretim, yapı sektörlerinde temas oluşuyor. Kısa iletişim için makine çevirisi başlangıç noktası.
Outsourcing ve üretim. Vietnam tekstil ve elektronik üretiminde önemli bir merkez. Türk firmalarının Vietnamlı tedarikçilerle iletişiminde İngilizce yaygın olsa da bazı belgeler Vietnamca olur.
Vietnam mutfağı. Pho, banh mi, spring rolls Türkiye’de tanınmaya başladı. Yemek tarifleri, restoran menüleri, malzeme isimleri için makine çevirisi yararlıdır.
Akademik araştırma. Güneydoğu Asya çalışmaları, Vietnam Savaşı tarihi, ASEAN ekonomileri konularında Vietnamca kaynaklara erişim gerekir.
Vietnamca’da üç ana bölgesel aksan vardır:
Çıktı standart Hanoi aksanıdır. Güney Vietnam’a yönelik metin yazıyorsanız bazı kelimeler farklı seçilebilir; örneğin tatlı patates kuzeyde “khoai lang” güneyde “khoai lang” olarak benzer ama bazı meyve isimleri farklıdır.