Türkçeden Urduca’ya çeviride şaşırtıcı bir gerçek vardır: “Urdu” kelimesinin kendisi Türkçedir. Babürlü askeri kamp dilinden adını alan Urduca, oluşumunda Türkçenin doğrudan rol oynadığı bir dildir. Çıktıyı incelediğinizde pek çok Türkçe kökenli kelimeyle karşılaşırsınız.
“Urdu” kelimesi Türkçedeki “ordu” kelimesinden gelir; askeri kamp dili demektir. Babürlü hanedan döneminde saray ve ordunun günlük dili Türkçe-Farsça-Hintçe karışımı bir kaide üzerine oturdu. Bu yapı “Hindustani” denilen karma dilin doğmasına yol açtı; bugün Hintçe ve Urduca aynı temelden gelir.
Babürlüler 1526’da Hindistan’da hüküm sürmeye başladığında Çağatay Türkçesi konuşuyordu. Babür’ün anılarını Türkçe yazdığı “Baburname” tarihsel kaynaklardan biridir. Saray dilinin yapısı Türkçe etkili olarak kaldı; pek çok kelime Urduca’ya doğrudan veya Farsça üzerinden geçti.
Çıktıda tanıdık olabilecek kelimeler:
Daha fazlası Farsça yoluyla geldi; Farsça pek çok Türkçe kelimeyi alıp Urduca’ya aktardı.
Urduca sağdan sola yazılır; Türkçenin soldan sağa yazımından farklı yön. Çıktı Arap-Fars alfabesinin uzantısında, “Nastaliq” hat sanatı stilinde gelir.
Bilgisayarda Nastaliq stilinin doğru görünmesi için özel font gerekir; standart Arapça fontları “Naskh” (düz) stili kullanır ve Urduca metin Arapça gibi görünür. Modern tarayıcılar Pakistan Urduca’sı için uygun font seçebilir; ama bazı eski sistemlerde sorun olabilir.
Karışık metinde (Türkçe-Urduca yan yana) yön karışıklığı yaşanır. Pratik tavsiye: Urduca parçaları kendi paragraflarına ayırın.
Urduca’da iki cinsiyet vardır: eril ve dişil. Sıfatlar ve fiiller cinsiyete göre çekilir.
Saygı düzeyi üç katmanlı:
İş ortamında āp standarttır; aile içinde tum yaygın; çok yakın çevrede tū kullanılır.
Çıktı genelde “āp” formu kullanır; resmi yazışma için doğru seçim. Yakın bir muhataba mesaj yazıyorsanız “tum” formuna manuel geçmek gerekebilir.
“Arkadaşlarımdan” Türkçede tek kelimedir; Urduca’da:
Sonuç: “میرے دوستوں سے” (mere doston se). Türkçe tek kelime, Urduca üç sözcük.
Önemli bir ayrım: Konuşma dilinde Hintçe ve Urduca neredeyse aynıdır. İki Hintli ile Pakistanlı sohbet ederken aynı kelime hazinesi ve yapıyı kullanır. Fark yazıda ortaya çıkar:
Bu fark din ve siyaset etrafında şekillendi. 1947 bölünmesinde Pakistan Müslümanlar için kuruldu ve Urduca resmi dil oldu. Hindistan tarafında Hintçe ulusal dil olarak benimsendi.
Çıktı Urduca standardındadır.
Türkiye’deki Pakistanlı topluluk. Türkiye’de Pakistanlı işçi, öğrenci, küçük esnaf sayısı arttı. Komşuluk, iş, eğitim bağlamında Türkçeden Urduca’ya çeviri günlük araç olabilir.
Pakistan ile ticaret. Tekstil, mobilya, ticari mal alışverişi alanlarında Türk-Pakistan iş ilişkileri var. İletişim çoğunlukla İngilizce ile yürür ama bazı yerel belgeler Urduca olur.
Hac yolu. Pakistan Müslümanları için hac ve umre yolculuğu ortak deneyim. Türkiye üzerinden geçen Pakistanlı hacılarla iletişim için makine çevirisi yardımcı.
Akademik bağlar. Babürlü tarihi, Hint-Türk-Müslüman ilişkileri, Pakistan tarihi, Güney Asya İslam çalışmaları alanlarında. Allama Iqbal’in Urduca şiirleri için profesyonel edebi tercüman gerekir; makine çevirisi ön anlam için yeterli.
Pakistan dizileri. Türkiye’de Pakistan dizileri yayınlanmaya başladı. Diyalog ve şarkı sözleri için makine çevirisi pratik ön araç.
İslami akademik metinler. Hindistan-Pakistan İslam alimlerinin (Mevdudi, Iqbal, Nadwi) Urduca eserleri Türkiye’de tercih edilen kaynaklardır. Bazıları Türkçe’ye çevrilmiştir ama tüm eserlerin Türkçe karşılığı yoktur.