Türkçeden Katalanca’ya çeviri sınırlı bir niştir. Katalanca İspanya’nın Katalonya bölgesi, Andorra, Fransa’nın bir kısmı ve İtalya’nın Sardunya adasının bir bölümünde konuşulan Roman dilidir. İspanyolca ile karıştırılmaması gerekir; ayrı dildir, ayrı edebi geleneği vardır.
Bu sıkça yapılan bir hatadır. İspanya’nın resmi dili olan Castellano (Castilian, “İspanyolca”) ile Katalanca farklı dillerdir. Katalonya’da iki dil de resmi statü taşır; Barselona’da tabelalar iki dilli yazılır.
İki dilin temel farkları:
Çıktı Katalanca standardındadır. İspanyolca’ya yönelik metin yazıyorsanız ayrı sayfa kullanmalısınız.
Katalanca cümle yapısı özne-fiil-nesne; Roman dillerinin tipik sırası. Türkçenin özne-nesne-fiil yapısından farklı dönüşür.
Cinsiyet sistemi vardır: eril ve dişil. Türkçedeki cinsiyetsizlik Katalanca’ya çevrilirken motor seçim yapar.
Tanımlıklar:
Türkçede tanımlık olmadığı için motor “Kitap aldım” cümlesini “He comprat un llibre” (belirsiz) veya “He comprat el llibre” (belirli) olarak çevirir; karar bağlama göre.
Katalanca’da resmiyet ayrımı vardır:
İş yazışmasında “vostè” kullanmak Türkçedeki “siz” kullanmakla aynı işlevi görür. Modern Katalanca iş ortamında biraz daha gevşek; bazı sektörlerde “tu” kullanmak yaygındır.
“Arkadaşlarımdan” Türkçede tek kelimedir; Katalanca’da:
Sonuç: “dels meus amics” (eril çoğul, “de + els” kaynaşması). Türkçe tek kelime, Katalanca üç sözcük.
İlginç olan Katalanca’nın kaynaşma kuralları (preposicions articulades). “De + el” “del” olur; “a + el” “al” olur. Bu kaynaşmalar tanımlık kullanılan her durumda otomatik gerçekleşir; çıktıda doğru uygulanır.
Katalanca Franco diktatörlüğü döneminde (1939-1975) İspanya’da yasaklandı. Sokakta, okulda, resmi belgede Castellano zorunluydu. Franco’nun ölümünden sonra Katalanca yeniden resmi statü kazandı. 1979’da Katalonya özerklik statüsü ile Katalanca eyalet dili oldu.
Bugün Katalonya’da nüfusun yaklaşık yüzde 80’i Katalanca’yı anlar; yüzde 50’si günlük olarak konuşur. Eğitim çift dilli (Katalanca ağırlıklı). Bu dil canlandırma örneği başarılı sayılır.
Çıktıdaki Katalanca standart Barselona dilidir; Mallorca, Valencia gibi bölgesel varyantlar küçük farklar gösterir.
Barselona ve Katalonya turizmi. Barselona, Sitges, Tarragona gibi destinasyonlar Türk turistler için yaygın. Otel ve restoran tabelaları çoğunlukla Katalanca veya İspanyolca-Katalanca iki dilli. Yerel deneyim için Katalanca temel cümleler yararlı olabilir; ama İspanyolca veya İngilizce çoğu durumda yeterli.
Katalonya’da iş yapan Türkler. Barselona’da yaşayan Türk topluluğu, restoran sahipleri, freelance uzaktan çalışanlar, öğrenciler. Resmi belgeler iki dillidir; bazı yerel evraklar Katalanca olabilir.
Andorra ve sınır ticareti. Andorra’nın resmi dili Katalanca’dır. Türkiye’den Andorra’ya seyahat veya ticaret bağlamında bazı belgeler.
Akademik bağlar. Universitat de Barcelona, Universitat Pompeu Fabra Türk öğrenciler için tercih edilen yerler. Çoğu eğitim İspanyolca veya İngilizce ama bazı dersler Katalanca verilir.
Sanat ve mimarlık ilgisi. Antoni Gaudí, Salvador Dalí, Joan Miró Katalan sanatının büyük isimleri. Sanat tarihi araştırması Katalanca kaynak gerektirebilir.
FC Barcelona ve futbol. Türk takımlarına gelen Katalan oyuncular, FC Barcelona ile transfer ilişkileri. Sözleşme metinleri çoğunlukla İngilizce veya İspanyolca; nadir Katalanca.
Edebiyat çevirileri. Mercè Rodoreda, Quim Monzó gibi Katalan yazarların eserleri Türkçe’ye çevriliyor. Bu çevirilerin tersi (Türk edebiyatı Katalanca’ya) için profesyonel çevirmen gereklidir.