Türkçeden Bulgarca’ya çevirenlerin sıklıkla yaşadığı bir an vardır: çıktıdaki bazı kelimeler tanıdık çıkar. “Çorap” Bulgarca’da “чорап” (çorap), “yastık” “възглавница” değil belki ama “rahat” “рахат” kalır. Beş asır komşuluk iki dilin kelime hazinesini iç içe geçirdi. Bu yön çevirilerinde Türkçedeki bazı kelimelerin Bulgarca’ya doğrudan transliterasyonla geçtiğini görmek alışılmadık değildir.
Türkçeden Bulgarca’ya geçen kelimeler 19. yüzyılda Bulgar millet hareketi tarafından “yabancı” sayılarak temizlenmeye çalışıldı. Bazıları başarıyla yerlileşti, bazıları kalıcı oldu. Bugün Bulgarca’da hâlâ kullanılan Türkçe kelimeler:
Çıktıda bu kelimeler doğrudan transliterasyonla görünür. Türkçe yazımda “akıl”, Bulgarca yazımda “акъл”; aynı kelime, farklı alfabe.
Bulgarca, Slav dilleri arasında hal sistemi neredeyse tamamen kaybetmiş istisnai bir dildir. Rusça, Lehçe, Çekçe gibi 6-7 hal kullanan akrabalarından farklı; Bulgarca’da isim çekimleri yok denecek kadar azdır.
Bu özellik Türkçeden Bulgarca’ya çeviride büyük avantaj. Türkçenin altı hali Bulgarca’ya geçerken çoğu durumda edatlarla ifade edilir; ek karmaşıklığı yok.
Yön farkları edatlarla belirginleşir. Motor doğru edatı çoğunlukla seçer.
Bulgarca’nın Slav dilleri arasındaki bir başka özelliği: tanımlık kelimenin sonuna ek olarak gelir. Türkçe tanımlık kullanmaz, ama Bulgarca tanımlığı kullanır:
Türkçe “kitap aldım” cümlesi Bulgarca’ya çevrilirken motor “купих книга” (belirsiz, herhangi bir kitap) veya “купих книгата” (belirli, sözü edilen kitap) seçimi yapar. Bağlamdan tahmin edilir.
Bulgarca’da üç cinsiyet vardır: eril, dişil, nötr. Türkçedeki cinsiyetsizlik Bulgarca’ya çevrilirken motor varsayım yapar. Geçmiş zaman fiilinde özne cinsiyetine göre çekim olur:
Sıfat seçiminde cinsiyet ortaya çıkar. Bilgi yoksa motor eril varsayar.
Türkiye’den Bulgaristan’a göç ve geri dönüş. 1989 sonrası Bulgaristan’dan Türkiye’ye gelen göçmenler Türk vatandaşlığı aldı; bir kısmı çift vatandaş olarak Bulgaristan ile bağını sürdürdü. Bulgaristan’da emeklilik, miras, mülk satışı işlemleri için Türkçeden Bulgarca’ya çeviri günlük gereklilik. Yeminli tercüman resmi süreçlerde gerekir.
Sınır ticareti. Edirne-Kapıkule sınır kapısından geçen yoğun ticaret. Türk nakliye firmalarının Bulgar muhataplarıyla yazışması, gümrük dokümanları, faturalar için Türkçeden Bulgarca’ya çeviri yaygın iş.
Bulgaristan’da Türk yatırımları. Türk firmaları Bulgaristan’da fabrika açıyor (özellikle gıda, tekstil, otomotiv yan sanayi). Sözleşme metinleri, çalışan yazışmaları için Bulgarca çeviri devreye girer.
Tatil ve hafta sonu turları. Sofya, Plovdiv, Bansko, Burgaz, Varna Türkler için ulaşılabilir destinasyonlar. Türk turistler için Bulgarca rehber metni hazırlama, otel rezervasyon yazışması bağlamında çeviri kullanılır.
AB üyeliği aracılı ticaret. Bulgaristan AB üyeliği nedeniyle Türk firmalarının AB pazarına açılışında köprü olabilir. Şirket kuruluşu, vergi, iş hukuku belgelerinde Türkçeden Bulgarca’ya çeviri gerekebilir.
Akademik araştırma. Osmanlı’nın Balkan tarihi, Bulgar Türkleri tarihi, Slav-Türk dilbilim çalışmaları için Türkiye’den Bulgaristan’a gönderilecek metinler Türkçeden Bulgarca’ya çevirilebilir.
Aile bağları ve diaspora. Bulgaristan’da yaşayan Türk azınlık (yaklaşık 600.000 kişi) ile Türkiye’deki akrabalar arasında belge alışverişi sürer. Doğum, evlenme, ölüm kayıtları için yeminli tercüme.